महाराष्ट्र विधानसभेच्या 2024 निवडणुकांचे निकाल नुकतेच जाहीर झाले असून, महायुतीने (भाजप, शिवसेना, राष्ट्रवादी आणि अन्य सहयोगी पक्ष) मोठे यश मिळवत महाविकास आघाडीला (काँग्रेस, शिवसेना उद्धव बाळासाहेब ठाकरे, राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार) नामोहरम केले आहे. लोकसभा निवडणुकांतील घसरलेला गड सावरत महायुतीने दलित, ओबीसी, आणि आदिवासी समाजाचा विश्वास पुन्हा मिळवण्याची किमया साधली आहे. विशेषतः अनुसूचित जातींसाठी राखीव मतदारसंघांत मिळालेल्या यशामुळे महायुतीची ही कामगिरी अधिक प्रभावशाली ठरली आहे.

अनुसूचित जातींसाठी राखीव मतदारसंघांमध्ये महायुतीचा प्रभाव

महाराष्ट्रातील 29 अनुसूचित जातींसाठी राखीव जागांपैकी महायुतीने तब्बल 20 जागांवर विजय मिळवला आहे. यात भाजपने 10, राष्ट्रवादी काँगेसने 5, आणि शिवसेनेने 4 जागा जिंकल्या. महाविकास आघाडीला फक्त 9 जागांवर समाधान मानावे लागले.

अनुसूचित जातींसाठी राखीव जागा व निकाल:

(ही यादी विस्तृत स्वरूपात समाविष्ट करावी लागेल.)



सामान्य मतदारसंघांमध्ये अनुसूचित जातींच्या प्रभावाचा अभ्यास

राज्यात 67 असे सामान्य मतदारसंघ आहेत, जिथे अनुसूचित जातींच्या लोकसंख्येचे प्रमाण 15% किंवा त्यापेक्षा अधिक आहे. यापैकी 59 जागांवर महायुतीने विजय मिळवला आहे. भाजपने एकट्याने 42 जागा जिंकल्या असून राष्ट्रवादीला 8 आणि शिवसेनेला 6 जागा मिळाल्या आहेत.

या सामान्य जागांवरील निकाल:


—

महायुतीच्या यशामागील कारणे

1. प्रभावी प्रचार यंत्रणा:
लोकसभा निवडणुकांतील पराभवानंतर महायुतीने “एकत्र आहोत, सुरक्षित आहोत” या प्रचार मोहिमेद्वारे दलित समाजाला आपल्याकडे वळवले.
2. विधानसभा निवडणुकांतील फोकस:
महायुतीने अनुसूचित जातींसाठी राखीव जागांवर अधिक लक्ष केंद्रित करून प्रचार रचना तयार केली. विशेषतः प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांचे नेतृत्व आणि त्यांचा सामाजिक समता आणण्याचा संदेश प्रभावी ठरला.
3. स्थानिक पातळीवरील प्रभाव:
भाजपा आणि शिंदे गटाने स्थानिक पातळीवरील गट तंटे सोडवून मतदारांना एकत्र केले, ज्याचा थेट फायदा निवडणुकीत दिसला.
4. महाविकास आघाडीचा अपुरा प्रचार:
“संविधान आणि आरक्षण धोक्यात आहे” ही मोहीम विधानसभेत प्रभावी ठरली नाही. मतदारांनी आघाडीच्या आरोपांपेक्षा महायुतीच्या गव्हर्नन्सवर विश्वास ठेवला.




—

महायुतीच्या विजयाची आकडेवारी

मताधिक्य:


—

पुढील धोरणात्मक परिणाम

1. महापालिका निवडणुका:
महायुतीने मिळवलेले यश आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्था निवडणुकांसाठी सकारात्मक ठरेल.
2. महाविकास आघाडीची पुनर्रचना:
या पराभवानंतर आघाडीला आपली रणनीती नव्याने ठरवावी लागेल, विशेषतः अनुसूचित जातींसाठी प्रभावी योजना आखावी लागेल.

निष्कर्ष

महाराष्ट्रातील विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांनी स्पष्ट केले आहे की, महायुतीचा प्रभाव सामाजिक समतेचे नवे समीकरण घडवत पुढील निवडणुकांसाठी निर्णायक ठरेल. अनुसूचित जातींच्या मतदारांनी दाखवलेल्या बदलत्या कलामुळे महाविकास आघाडीला भविष्यात त्यांचा विश्वास परत मिळवण्यासाठी कष्ट घ्यावे लागतील.

(एससी मतदारसंघांची यादी व विस्तृत विश्लेषण जोडले जाईल.)